*ایران توانایی مقابله با انواع تهدیدها را دارد
سعید گلکار عضو مرکز مطالعات بینالمللی و تطبیقی روبرتا بافت در دانشگاه نورثوسترن و نویسنده گزارش جدید این مرکز تحت عنوان “هنر بقای جمهوری اسلامی” عنوان کرد: به طور کلی، حکومتها با سه تهدید اصلی برای بقا روبهرو هستند: تهدید از بیرون (کودتا) ، تهدید از درون (شورشهای مردمی)، و تهدید از خارج از کشور (مداخله بیگانگان). جمهوری اسلامی ایران عمدتاً به دلیل توانایی در مقابله با تهدیدهای مذکور بیش از سه دهه دوام آورده است.
*حکومت با تقویت سه ساختار فرماندهی موازی موقعیت خود را تحکیم کرد
مؤثرترین راهبرد حکومت برای خنثی کردن کودتاهای بالقوه، برقراری توازن در قدرت نظامی از طریق ساختاری موازی بوده است. استقرار سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در سال 1980 به محافظت از رهبری در مقابل هر گونه تهدید از سوی ارتش کمک کرد. پس از پایان جنگ ایران-عراق در اواخر دهه 1980، حکومت با تقویت سه ساختار فرماندهی موازی، یعنی ستاد کل نیروهای مسلح، “نمایندگان مقام رهبری”، و دستگاههای ضدجاسوسی، موقعیت خود را تحکیم کرد.
در حال حاضر، نمایندگان مقام رهبری و دستگاههای ضداطلاعاتی به همه جا نفوذ کردهاند، و پرسنل گستردهای از هر دو گروه در واحدهای کوچک در کل نیروهای امنیتی و پلیس تعبیه شدهاند. هر سه ساختار یکدیگر را زیر نظر دارند. نمایندگان مقام رهبری عمدتاً روحانیون هستند، و مقامات ارتش به دستگاههای ضداطلاعاتی نظارت میکنند، بنابراین این دو گروه در نخبگان سپاه پاسداران تعادل ایجاد میکنند. به علاوه، ستاد کل نیروهای مسلح از طریق رئیس دفتر نظامی مقام رهبری، که عضو بسیج است، به او گزارش میدهد. آیتالله علی خامنهای از طریق این مکانیزمها تسلط خود بر سپاه پاسداران را حفظ کرده است.
*استراتژی حکومت ایران برای مقابله با تهدید شورشهای مردمی چیست؟
حکومت ایران برای مقابله با تهدید شورشهای مردمی، استراتژی سازماندهی و بسیج حامیانش را به کار گرفته، و در عین حال مخالفانش را دچار نابسامانی نموده و از حالت بسیج خارج کرده است. تهران از طریق بسیج و سایر شبکهها، نه تنها هواداران اصلیاش را گردآوری و ساماندهی میکند، بلکه با ارائه مزایای ملموس، افرادی را که در مرز بین اپوزیسیون و وفاداری به حکومت هستند به سمت خود جذب میکند. وقتی این افراد به شبکههای حکومت ملحق میشوند، ماشین تبلیغاتی آنها را به درونی کردن ایدئولوژیهای اسلامی ترغیب میکند و از مخالفت با دولت منع مینماید.
* ایران برای مقابله با تهدیدهای خارجی، حضورش را در حیاط خلوت دشمنانش افزایش داده
جمهوری اسلامی برای مقابله با تهدیدهای خارجی، حضورش را در سراسر جهان، به ویژه در حیاط خلوت دشمنان شناخته شدهاش، یعنی امریکا و اسرائیل، افزایش داده است. این امر شامل حفظ نفوذ در سوریه، لبنان، کوبا، ونزوئلا و بولیوی است. حکومت ایران با ایجاد این محور مقاومت، درصدد به چالش کشیدن امریکا و اسرائیل و در عین حال ممانعت از حمله آنها به ایران است. حکومت این استراتژی را “خیزش مقاومت” مینامد. دولتهای غربی به دنبال درگیریهای نظامی، عمدتاً تلاش میکنند جریانی برای خلع سلاح گروههای مبارز، خارج کردن آنها از حالت بسیج، و ادغام مجددشان ایجاد کنند. هدف تهران دقیقاً نقطه مقابل این عمل است؛ تهران سعی دارد مردم را ادغام، بسیج، و مسلح کند.
* ایران کانون روشنفکرترین نخبگان سیاسی منطقه است
بعید است وضعیت ایران در آینده نزدیک تغییر کند، اما برای تغییر در طولانی مدت میتوان خوشبین بود. علیرغم رادیکالیسم رهبران ایران، این کشور کانون برخی از روشنفکرترین نخبگان سیاسی منطقه است. حمایت مردم ایران از ایده آلهای لیبرال، قشر وسیع تحصیلکرده کشور، و بیزاری گسترده از اسلامی کردن جامعه از آینده خوبی خبر میدهند- اما تا زمانی که آیتالله خامنهای در رأس قدرت است اتفاقی نمیافتد.
* جنگ ایران-عراق بیشتر درگیری با غرب بود نه بغداد
در بخش دیگری از این نشست مهدی خلجی عضو ارشد اندیشکده واشنگتن و از تهیهکنندگان سابق بیبیسی و سرویس خبری فارسی دولت امریکا طی اظهاراتی گفت: امروز آیتالله خامنهای عمیقاً معتقد است غرب هرگز مشروعیت جمهوری اسلامی را به رسمیت نشناخته است. از نظر او، خصومت بین ایران و امریکا واقعی است و، همان طور که تحریمهای دیرینه امریکا نشان میدهند، از آغاز جمهوری اسلامی وجود داشته است. به علاوه، او معتقد است جنگ ایران-عراق بیشتر درگیری با غرب بود نه بغداد.
*کاخ سفید برای نفوذ به ذهن و قلب مردم ایران با هالیوود، گوگل، و اپل همکاری مداوم دارد
در رابطه با بنبست فعلی با جامعه بینالملل، آیتالله خامنهای از احتمال تهاجم فرهنگی غرب بیشتر از تحریمهای اقتصادی هراس دارد. او همواره در این فکر است که کاخ سفید برای نفوذ به ذهن و قلب مردم ایران با هالیوود، گوگل، و اپل همکاری مداوم دارد. اهدای اسکار بهترین فیلم امسال به آرگو از سوی میشل اوباما همسر رئیس جمهور امریکا این اعتقاد را در آیتالله خامنهای تقویت کرد که خود اوباما دسیسه دقیقی برای بیثبات کردن جمهوری اسلامی طراحی کرده است. در این صورت به تعبیری غرب قدرت ایده و تأثیر قدرت نرم بر حکومت ایران را دست کم گرفته است.
* مقاومت به عنوان اساس اصلی تصمیمگیری رهبر در همه سیاستها باقی میماند
در مناظره اخیر کاندیداهای ریاست جمهوری، سعید جلیلی مذاکره کننده هستهای فعلی از حسن روحانی مذاکره کننده ارشد سابق هستهای در زمان رئیس جمهور محمد خاتمی به دلیل مقاومت نکردن در این زمینه انتقاد کرد. روحانی ابراز کرد در دوران تصدی او برنامه هستهای ایران بدون این که منجر به صدور قطعنامههای سازمان ملل علیه حکومت ایران شود به موفقیتهایی دست یافت. اما جلیلی استدلال کرد روحانی به قیمت به تعلیق درآوردن غنیسازی اورانیوم و شکست در مقاومت، از تحریمها جلوگیری کرد. این تحول- از سیاست هستهای نسبتاً “مقاوم” به رویکرد عدم سازش- با تحکیم تدریجی قدرت آیتالله خامنهای مقارن بوده است. اگر آیتالله خامنهای قدرتش را در سالهای آتی افزایش دهد، مقاومت به عنوان اساس اصلی تصمیمگیری او در همه سیاستها باقی میماند.
